نگاهی به آینده روابط ایران و برزیل با روی کار آمدن دولت بولسونارو

به گزارش راهبرد معاصر؛ با پیروزی ژائیر بولسونارو، به ریاست جمهوری برزیل، با توجه به گرایش های تند راستگرایانه وی نگرانی محافل بین المللی برانگیخته شده است. "ژائیر بولسونارو" در انتخابات ریاست جمهوری بزریل ژائیر بولسونارو توانست در رقابت با فرناندو حداد نامزد چپگرا با 55 درصد آرا پیروز شود. گفته می‌شود نظرات سیاسی بولسونارو ذاتاً ملی‌گرایانه و پوپولیستی است، او طرفدار سیاست‌های راست تندرو است. با این حال طرفدارانش می‌گویند نگرش‌هایش در راستای محافظه‌کاری سنتی است. بسیاری از تحلیلگران ژائیر بولسونارو را با دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا مقایسه می کنند و معتقدند آنها شباهت های زیادی به هم دارند، حتی برخی وی را خطرناک تر از ترامپ می دانند.

در همین راستا شورای آتلانتیک در مقاله ای به آینده ی روابط ایران و برزیل در دوره ریاست جمهوری جدید این کشور پرداخته است:

در این مقاله آمده است "روابط تجاری و مشارکت اقتصادی میان ایران و برزیل که در دوره ریاست جمهوری دیلما رسف به دلایل متعدد از جمله تحریم های بین المللی کاهش یافته بود، در سال های اخیر گسترش زیادی یافته است و انتظار می رفت پس از برجام گسترش بیشتری هم پیدا کند. اما اکنون این پرسش مطرح است که در سایه تحریم ها و پیروزی رییس جمهوری منتخب، بولسونارو، آینده این روابط چه خواهد بود.

برزیل مهمترین شریک تجاری ایران در آمریکای جنوبی است. در ماه نوامبر و در بحبوبه جنجال اعمال تحریم های کمرشکن بر ایران، یک کشتی 72 هزار تنی برزیلی با بار ذرت در بندر چابهار پهلو گرفت. پیش از آن هم محموله شکر برزیل به ایران رسیده بود.

برزیل یکی از بزرگترین صادرکنندگان کالا به ایران در سال جاری میلادی بوده است. در نیمه دوم سال 2018 مذاکراتی میان دو کشور بر سر واردات مواد خام و دارویی از برزیل و نیز امکان سرمایه گذاری این کشور در صنایع نفت ایران صورت گرفت. اظهارات رییس جمهوری پیشین برزیل در دیدار از تهران که کشورهای بریکس (برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی) از ایران در مقابل تحریم ها حمایت خواهند کرد، یا گفته سفیر برزیل در تهران که از برنامه دولت متبوعش برای اختصاص وام یک میلیارد و دویست میلیون دلاری به شرکت های برزیلی که با ایران معامله کنند خبر داد، همگی فعلا با انتخاب بولسونارو در حد حرف باقی مانده اند.

ایران پیروزی بولسونارو را تبریک گفت و ابراز امیدواری کرد که گسترش روابط میان دو کشور با دولت جدید برزیل نیز ادامه یابد.

این در حالیست که برخی چهره ها در دولت برزیل مثل وزیرخارجه و پسر رئیس جمهور خوستار روابط خوب با ایران نیستند. در عین حال، جان بولتن مشاور امنیت ملی ترامپ بولسونارو را "همفکر" دولت ترامپ می خواند و به روابط شخصی که "هر چند از راه دور" میان ترامپ و بولسونارو ایجاد شده اشاره می کند.

اظهارات تحریک آمیز و تند بولسونارو درباره تغییر سفارت برزیل از تل آویو به بیت المقدس که احتمالا با هدف جذب رای مسیحیان اوانجلیست بود، می تواند تجارت 16 میلیارد دلاری با کشورهای خاورمیانه را تحت تاثیر قرار دهد. تجارتی که تنها سه درصد آن میان برزیل و اسراییل است. بیشتر کشورهای اسلامی جهان مشتری گوشت حلال برزیل و محصولات کشاورزی این کشور هستند.

سوال اینجاست که آیا دولت بولسونارو می تواند جامعه بازرگانی برزیل را که بدون حمایت آن به دشواری می توانست به پیروزی دست یابد نادیده بگیرد؟ بر اساس اطلاعات بانک جهانی، برزیل بدون تامین کسر بودجه ممکن است سر از بحران دوباره در آورد. از همین روست که اقتصاد برزیل مرکز توجه همه دولت های چند دهه اخیر بوده است.

این نکته را نباید بی توجه گذاشت که گاه رهبران پوپولیستی که در دولت قرار می گیرند مواضع خود را ملایم تر می کنند. در همین راستا وزیر دارایی و محیط زیست پیشین برزیل می گوید بولسونارو ممکن است از موضع به غایت رادیکال سیاست خارجی خود کوتاه بیاید در غیر این صورت برزیل ممکن است به سرعت از جامعه جهانی طرد شود. معاون رییس جمهوری منتخب نیز اخیرا اظهار داشت که لفاظی های بولسونارو گاه با واقعیت جور در نمی آید و ادامه داد "سیاست خارجی برزیل به طور سنتی عملگرایانه بوده و ما هم باید این توازن را حفظ کنیم."

از این رو تغییر نظر بولسونارو درباره ایران نیز غیر محتمل نیست. به ویژه اگر برزیل بخواهد از موقعیت تحریم های اقتصادی ایران در آن قرار گرفته، بهره ببرد. در این سناریو برزیل می تواند از روابط سیاسی با ایران بکاهد اما روابط تجاری را تغییر ندهد.

بولسونارو اخیرا درباره نگرانی از تاثیرات منفی انتقال سفارت برزیل به بیت المقدس گفت روابطش با خاورمیانه را خوب نگه خواهد داشت. حال باید دید که از نگاه او آیا ایران هم جزو همین خاورمیانه محسوب می شود یا نه."